Mateusz Skwarczek: "Zadaniem fotoreporterów jest pokazywać konkretne problemy konkretnych ludzi"

Mateusz Skwarczek to fotograf prasowy, a przede wszystkim świetny portrecista. W wyrazistych twarzach swoich bohaterów szuka historii oraz światła, co zamyka w ramach kadrów. Rozmawiałem z nim o trudnej sztuce szczerego portretowania nieznajomych.

Marcin Watemborski: Co ciągnie cię do portretu - charakterystyczne twarzy czy w pierwszej kolejności historie bohaterów?

Mateusz Skwarczek: Od samego początku mojej przygody z fotografią człowiek wydawał mi się ciekawszym obiektem niż cokolwiek innego. Fotografując przeróżne tematy, staram się tego człowieka szukać i umieszczać w kadrze lub sugerować jego obecność. Najczęściej najpierw poznaję historię bohatera, a dopiero potem go widzę chyba, że jest to znany artysta, sportowiec czy polityk. 

Jeśli ma charakterystyczną, wyrazistą twarz - to oczywiście ułatwia sprawę. Jeśli nie, możemy pograć światłem, tłem lub mimiką czy gestem. Jeśli dodatkowo jest osobą otwartą i kreatywną, chce współpracować i tego może portretu ze mną poszukać. Jest wtedy bardzo dobrze.
Po lewej: Emilia od 15 lat chorująca na anoreksję. Kraków 2016 | Po prawej: Wojciech Kurtyka, legenda himalaizmu. Kraków 2014 © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com

Marcin Watemborski: Co ciągnie cię do portretu - charakterystyczne twarzy czy w pierwszej kolejności historie bohaterów?

Mateusz Skwarczek: Od samego początku mojej przygody z fotografią człowiek wydawał mi się ciekawszym obiektem niż cokolwiek innego. Fotografując przeróżne tematy, staram się tego człowieka szukać i umieszczać w kadrze lub sugerować jego obecność. Najczęściej najpierw poznaję historię bohatera, a dopiero potem go widzę chyba, że jest to znany artysta, sportowiec czy polityk.

Jeśli ma charakterystyczną, wyrazistą twarz - to oczywiście ułatwia sprawę. Jeśli nie, możemy pograć światłem, tłem lub mimiką czy gestem. Jeśli dodatkowo jest osobą otwartą i kreatywną, chce współpracować i tego może portretu ze mną poszukać. Jest wtedy bardzo dobrze.

Co sprawia, że zaczynasz się interesować tematem lub bohaterem zdjęć? Są jakieś tematy, które szczególnie cię interesują?

Fotograf prasowy zazwyczaj otrzymuje zlecenie i dociera do osoby, którą ma sportretować lub zilustrować jakieś zagadnienie. Czasami mamy do dyspozycji napisany już tekst lub wywiad. Najczęściej jednak po prostu jedziemy i stajemy oko w oko z drugim człowiekiem - i czy o nim wiemy dużo, czy niewiele - trzeba wykonać zdjęcia.

Mnie generalnie interesują ludzie i ich historie. Rozstrzał tematyczny jest na tyle szeroki że nie muszę zamykać się w jakiejś jednej dziedzinie, co sprawia że jest ciekawiej. Z drugiej strony jednak są tematy, po które chce się wracać, pogłębiać i finalnie ułożyć w całość.
Mieszkańcy ratują resztki dobytku ze zniszczonego przez osuwisko domu. Kłodne koło Limanowej 2010 © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com

Co sprawia, że zaczynasz się interesować tematem lub bohaterem zdjęć? Są jakieś tematy, które szczególnie cię interesują?

Fotograf prasowy zazwyczaj otrzymuje zlecenie i dociera do osoby, którą ma sportretować lub zilustrować jakieś zagadnienie. Czasami mamy do dyspozycji napisany już tekst lub wywiad. Najczęściej jednak po prostu jedziemy i stajemy oko w oko z drugim człowiekiem - i czy o nim wiemy dużo, czy niewiele - trzeba wykonać zdjęcia.

Mnie generalnie interesują ludzie i ich historie. Rozstrzał tematyczny jest na tyle szeroki że nie muszę zamykać się w jakiejś jednej dziedzinie, co sprawia że jest ciekawiej. Z drugiej strony jednak są tematy, po które chce się wracać, pogłębiać i finalnie ułożyć w całość.

W pracy reporterskiej istotne są emocje i nawiązanie relacji z bohaterami. Jak jest z przełamywaniem lodów? Czy wiele czasu musi upłynąć, nim zdecydujesz się  fotografować?

To ciekawa sprawa - wszystko zależy od sytuacji. Oczywiście trzeba nawiązać kontakt, oswoić się - nie mam z tym problemu. Bohaterami moich zdjęć bywają osoby, które doświadczyły krzywdy, przemocy bądź klęsk żywiołowych. Wymaga to delikatnego podejścia, cierpliwości i często odłożenia aparatu na bok aż przyjdzie odpowiedni moment. 

Z drugiej strony, zdarzają się sytuacje gdzie mamy dosłownie kilka sekund. Nie trzeba wtedy czekać, pytać, tylko działać, bo ta chwila już się nie powtórzy. Spojrzenie prosto w oczy, uśmiech i zaczynasz. Podobnie jest z osobami trudno dostępnymi - kiedy już je mamy do dyspozycji to należy po prostu zrobić zdjęcia zamiast wdawać się w pogawędki, nie mając pewności czy po 10 sekundach nie powiedzą: "wystarczy". 

Tak było z kompozytorem Eliotem Goldenthalem, laureatem Oscara. Zgodził się tylko na kilka minut, pytając gdzie chcę zrobić to zdjęcie. Staliśmy w ciemnym korytarzu. Szybko zaproponowałem górny taras gdzie po prostu było więcej światła. Nie pamiętam czy położenie się na dachu było jego pomysłem, czy moim - ale udało się w parę minut zrobić ujęcie ciekawsze niż portret w trakcie wywiadu.
Po lewej: Rolnik Radek. Podgrodzie 2015 | Po prawej: Rodzina Zahry uciekła przez góry z Ar-Rakki, stolicy tak zwanego Państwa Islamskiego. Bejrut (Liban) 2017 © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com

W pracy reporterskiej istotne są emocje i nawiązanie relacji z bohaterami. Jak jest z przełamywaniem lodów? Czy wiele czasu musi upłynąć, nim zdecydujesz się fotografować?

To ciekawa sprawa - wszystko zależy od sytuacji. Oczywiście trzeba nawiązać kontakt, oswoić się - nie mam z tym problemu. Bohaterami moich zdjęć bywają osoby, które doświadczyły krzywdy, przemocy bądź klęsk żywiołowych. Wymaga to delikatnego podejścia, cierpliwości i często odłożenia aparatu na bok aż przyjdzie odpowiedni moment.

Z drugiej strony, zdarzają się sytuacje gdzie mamy dosłownie kilka sekund. Nie trzeba wtedy czekać, pytać, tylko działać, bo ta chwila już się nie powtórzy. Spojrzenie prosto w oczy, uśmiech i zaczynasz. Podobnie jest z osobami trudno dostępnymi - kiedy już je mamy do dyspozycji to należy po prostu zrobić zdjęcia zamiast wdawać się w pogawędki, nie mając pewności czy po 10 sekundach nie powiedzą: "wystarczy".

Tak było z kompozytorem Eliotem Goldenthalem, laureatem Oscara. Zgodził się tylko na kilka minut, pytając gdzie chcę zrobić to zdjęcie. Staliśmy w ciemnym korytarzu. Szybko zaproponowałem górny taras gdzie po prostu było więcej światła. Nie pamiętam czy położenie się na dachu było jego pomysłem, czy moim - ale udało się w parę minut zrobić ujęcie ciekawsze niż portret w trakcie wywiadu.

Wolisz pracować ze światłem zastanym czy błyskać lampami? Jest to zależne od tematu czy każdorazowo dobierasz estetykę indywidualnie?

Miejsce, pogoda i czas jaki mam do dyspozycji powodują że najczęściej używam minimalnych środków - blenda i jedna lampa. W reportażu zdecydowanie preferuję światło zastane, nawet jeśli jest go niewiele. W portretach lubię zaświecić bardziej kontrastowo. Czasem dobieram rodzaj światła do charakterystyki modela, czasem na przekór nie zabieram ulubionego obiektywu lub modyfikatora światła tylko po to, by zmusić się do szukania nowych rozwiązań.
Imigranci przy granicy serbsko-węgierskiej. Subotica (Serbia) 2017 © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com

Wolisz pracować ze światłem zastanym czy błyskać lampami? Jest to zależne od tematu czy każdorazowo dobierasz estetykę indywidualnie?

Miejsce, pogoda i czas jaki mam do dyspozycji powodują że najczęściej używam minimalnych środków - blenda i jedna lampa. W reportażu zdecydowanie preferuję światło zastane, nawet jeśli jest go niewiele. W portretach lubię zaświecić bardziej kontrastowo. Czasem dobieram rodzaj światła do charakterystyki modela, czasem na przekór nie zabieram ulubionego obiektywu lub modyfikatora światła tylko po to, by zmusić się do szukania nowych rozwiązań.

Czy przez swoje zdjęcia chcesz nagłaśniać problemy, których dotykają twoje materiały, pomagać w ten sposób bohaterom?

Zadaniem dziennikarzy, fotoreporterów jest informować, pokazywać konkretne problemy konkretnych ludzi. 

Zdjęcia, które robimy mogą wpłynąć na zaangażowanie czytelników - na przykład, by wpłacili pieniądze na pomoc poszkodowanym, ofiarom wojen i kataklizmów, czasem po to, by problem w ogóle został zauważony. Towarzysząc takim organizacjom jak Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej czy Polska Misja Medyczna mogę dokumentować sytuację, w jakiej znajdują się na przykład Syryjczycy, jak również realną pomoc jaka płynie przez polskie organizacje humanitarne.
Imigranci przy granicy serbsko-węgierskiej. Subotica (Serbia) 2017 © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com

Czy przez swoje zdjęcia chcesz nagłaśniać problemy, których dotykają twoje materiały, pomagać w ten sposób bohaterom?

Zadaniem dziennikarzy, fotoreporterów jest informować, pokazywać konkretne problemy konkretnych ludzi.

Zdjęcia, które robimy mogą wpłynąć na zaangażowanie czytelników - na przykład, by wpłacili pieniądze na pomoc poszkodowanym, ofiarom wojen i kataklizmów, czasem po to, by problem w ogóle został zauważony. Towarzysząc takim organizacjom jak Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej czy Polska Misja Medyczna mogę dokumentować sytuację, w jakiej znajdują się na przykład Syryjczycy, jak również realną pomoc jaka płynie przez polskie organizacje humanitarne.

Czy masz rady dla młodych portrecistów? Na co na początku warto zwrócić uwagę, czym się zainteresować? Jak zyskać zaufanie bohatera materiału?

Podobno najpierw trzeba poznać zasady, a potem zacząć je świadomie łamać. Początkującym polecam więcej obserwować a mniej skupiać się na sprzęcie i oglądać dużo dobrej fotografii, malarstwa, filmów. Trochę bardziej zaawansowanym polecam staż w gazecie codziennej - to dobry sposób, by sprawdzić się jako fotoreporter.
Po lewje: Maciej Kot, skoczek narciarski, Zakopane 2014 | Po prawej: 04.06.2016 Krakow, Jakub Kornhauser, poeta, tłumacz © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com

Czy masz rady dla młodych portrecistów? Na co na początku warto zwrócić uwagę, czym się zainteresować? Jak zyskać zaufanie bohatera materiału?

Podobno najpierw trzeba poznać zasady, a potem zacząć je świadomie łamać. Początkującym polecam więcej obserwować a mniej skupiać się na sprzęcie i oglądać dużo dobrej fotografii, malarstwa, filmów. Trochę bardziej zaawansowanym polecam staż w gazecie codziennej - to dobry sposób, by sprawdzić się jako fotoreporter.

Zobacz również: Usuwanie zagnieceń z tła na zdjęciach studyjnych

Jakiego sprzętu fotograficznego używasz?

Od dłuższego czasu fotografuję Canonem EOS 5D Mark III, a pierwszym aparatem był oczywiście Zenit. Z obiektywów poza zoomem 70-200 mm  preferuję jasne stałki: 28 mm, 35 mm, 50 mm oraz 85 mm.
21.04.2017 Liban północny przy granicy z Syria . Rodzice z dziećmi czekają w kolejce do objazdowego lekarza © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com

Jakiego sprzętu fotograficznego używasz?

Od dłuższego czasu fotografuję Canonem EOS 5D Mark III, a pierwszym aparatem był oczywiście Zenit. Z obiektywów poza zoomem 70-200 mm preferuję jasne stałki: 28 mm, 35 mm, 50 mm oraz 85 mm.

Zdjęcia wykorzystane za zgodą autora.
Inscenizacja starcia „Solidarności” z milicją w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego. Kraków 2011 © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com

Zdjęcia wykorzystane za zgodą autora.

Po lewej: 09.01.2015 Lublin. Janusz Palikot | Po prawej 06.09.2016 Adam Bielecki, himalaista © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com
28.12.2012 Nowy Targ, Walki MMA Coloseum XIII © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com
Po lewej: 14.03.2016 Katowice, Igor Jarek, poeta, górnik | Po prawej: 28.12.2012 Nowy Targ, Walki MMA Coloseum XIII © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com
14.06.2014 Krakow, Jan Klata, dyrektor Teatru Starego, reżyser © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com
19.07.2013 Krakow, Eksmisja squatersów z opuszczonej kamienicy. © Mateusz Skwarczek / skwarczek.wordpress.com
Podziel się:

Przeczytaj także:

Ten artykuł ma 1 komentarz

Pokaż wszystkie komentarze

Także w kategorii Inspiracje:

Wodospad Niagara jak z "Krainy Lodu". Widok jest wspaniały "Upadłe księżniczki", czyli gdy szczęśliwe zakończenie nigdy nie nadchodzi Zobacz walkę pustyni z cywilizacją na zdjęciach Irenaeusa Heroka Stracił nogę, lecz się nie poddał! Zdjęcia tego piłkarza przywracają nadzieję Stephen Wilkes prezentuje kolejną odsłonę zjawiskowych zdjęć łączących dzień i noc Amerykańska nostalgia w obiektywie Shannona Richardsona "Badacz rysunku chmur i geometrii nieba". Fotografia Tadeusza Sumińskiego [inspiracje] Zdjęcia www Sieci #10, czyli subiektywny przegląd ciekawych zdjęć tygodnia Niesamowicie rzadki biały renifer ujęty na zdjęciach Znalezione nad morzem, czyli niezwykła seria zdjęć wykonana skanerem Sfotografował 150 osób o różnych narodowościach. Wszyscy są pół-Japończykami Zwykłe krajobrazy wyjątkowo ubarwione... farbą

Popularne w tym tygodniu:

Wykopał basen w lesie. Chciał robić zdjęcia zwierząt w odbiciu Fotografka została mamą dzikich zwierząt. Ufają jej bezgranicznie Jaki pan, taki kram, czyli portrety psów i ich właścicieli autorstwa Alicji Zmysłowskiej Nie uwierzysz, że to widać z Ziemi. Oto najlepsze zdjęcia Drogi Mlecznej Drono-ptak nagrywał robo-żółwia składającego kamero-jaja. Mistrzowskie ujęcia PBS Janine Pendleton odwiedza opuszczone miejsca. Jej zdjęcia napawają grozą Seb Agnew stworzył hiperrealistyczne scenerie używając miniatur Japan Camera Hunter wchodzi na YouTube i ma dla was dawkę doskonałych testów Dyrektor zarządzający World Press Photo Foundation odchodzi ze stanowiska