W ZSRR retuszerzy nie potrzebowali Photoshopa, by tworzyć "rzeczywistość"

W ZSRR retuszerzy nie potrzebowali Photoshopa, by tworzyć "rzeczywistość"03.08.2018 12:18
Monika Homan

Jeśli myślicie, że retuszowanie zdjęć jest domeną dzisiejszych czasów, jesteście w błędzie. Zawód retuszera w ZSRR cieszył się dużym powodzeniem, zwłaszcza wśród władzy. Znikające przedmioty, a nawet ludzie były czymś zupełnie normalnym.

Jeszcze przed wynalezieniem programów graficznych, które znacznie ułatwiają modyfikowanie fotografii retuszerzy w Związku Radzieckiego musieli wykazywać się kreatywnością i zdolnościami manualnymi. Wprowadzali zmiany we wcześniej zrobionych zdjęciach tak, żeby dostosować je do wymogów reżimu.

Nikołaj Jeżow został usunięty ze zdjęcia potym, jak popadł w niełaskę Stalina.
Nikołaj Jeżow został usunięty ze zdjęcia potym, jak popadł w niełaskę Stalina.

Dziś retusz najczęściej kojarzony jest z upiększaniem rzeczywistości. W tamtych czasach chodziło raczej o dostosowanie jej do panującej sytuacji politycznej, a najczęstszym zabiegiem było usuwanie ze zdjęć ludzi, którzy przestali być przyjaciółmi władzy.

Upiększanie wodzów, tak by wyglądali zawsze dobrze, dumnie, bez żadnych niedoskonałości, było sprawą oczywistą.

Leonid Breżniew z Willym Brandtem. Na zdjęciu usunięto elementy wskazujące na przepych charakterystyczny dla politycznych spotkań.
Leonid Breżniew z Willym Brandtem. Na zdjęciu usunięto elementy wskazujące na przepych charakterystyczny dla politycznych spotkań.

Odkrywanie tajemnicy retuszowanych zdjęć zapoczątkował brytyjski pisarz David King. Zainteresował się zdjęciami z lat 70-tych, kiedy po raz pierwszy odwiedził ZSSR. Wydał nawet fotograficzną biografie Trockiego, który po śmierci Lenina spierał się ze Stalinem o kierunki rozwoju ZSSR, co poskutkowało tym, że zginął z jego rozkazu i zaczął znikać z wcześniej zrobionych zdjęć. Podobny los spotykał innych przeciwników rewolucji. Znikali z prawdziwego życia, z oficjalnych dokumentów i ze zdjęć.

zjazd Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii w 1925 roku.
zjazd Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii w 1925 roku.

Retuszerzy pomagali też zamaskować niewygodne szczegóły na propagandowych zdjęciach takie, jak drogie zegarki lub drobne elementy wskazujące na przepych wśród ludzi panujących. Czasem tworzyli też fotomontaże przedstawiające różne sceny wojenne.

Aleksieja Kowaliowa zawieszającego radziecką flagę na budynku Reichstagu. Wyretuszowano zegarek na prawej ręce żołnierza, który mógł wskazywać na to, że został on skradziony., Źródło zdjęć: © [belsat.eu](http://belsat.eu/pl/news/17205/)
Aleksieja Kowaliowa zawieszającego radziecką flagę na budynku Reichstagu. Wyretuszowano zegarek na prawej ręce żołnierza, który mógł wskazywać na to, że został on skradziony.
Źródło zdjęć: © [belsat.eu](http://belsat.eu/pl/news/17205/)
Ze zdjęcia zniknęli między innymi Trocki i Kamieniew.
Ze zdjęcia zniknęli między innymi Trocki i Kamieniew.
Na drugim zdjęciu brakuje Malczenki. W 1929 r. aresztowano go z powodu działalności kontrrewolucyjnej.
Na drugim zdjęciu brakuje Malczenki. W 1929 r. aresztowano go z powodu działalności kontrrewolucyjnej.
Na zdjęciu wyretuszowano Pieszkowa i kolano kobiety.
Na zdjęciu wyretuszowano Pieszkowa i kolano kobiety.
Materiały z radzieckiego programu kosmicznego. Na zdjęciu brakuje Walentina Wasiljewicza Bondarienko i Grigorija Nielubowa.
Materiały z radzieckiego programu kosmicznego. Na zdjęciu brakuje Walentina Wasiljewicza Bondarienko i Grigorija Nielubowa.
Zdjęcie grupowe z 1915 r.
Zdjęcie grupowe z 1915 r.
Z 15 osób, po retuszu zostało tylko 9.
Z 15 osób, po retuszu zostało tylko 9.
Szanowna Użytkowniczko! Szanowny Użytkowniku!
×
Aby dalej móc dostarczać coraz lepsze materiały redakcyjne i udostępniać coraz lepsze usługi, potrzebujemy zgody na dopasowanie treści marketingowych do Twojego zachowania. Twoje dane są u nas bezpieczne, a zgodę możesz wycofać w każdej chwili na podstronie polityka prywatności.

Kliknij "PRZECHODZĘ DO SERWISU" lub na symbol "X" w górnym rogu tej planszy, jeżeli zgadzasz się na przetwarzanie przez Wirtualną Polskę i naszych Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych, zbieranych w ramach korzystania przez Ciebie z usług, portali i serwisów internetowych Wirtualnej Polski (w tym danych zapisywanych w plikach cookies) w celach marketingowych realizowanych na zlecenie naszych Zaufanych Partnerów. Jeśli nie zgadzasz się na przetwarzanie Twoich danych osobowych skorzystaj z ustawień w polityce prywatności. Zgoda jest dobrowolna i możesz ją w dowolnym momencie wycofać zmieniając ustawienia w polityce prywatności (w której znajdziesz odpowiedzi na wszystkie pytania związane z przetwarzaniem Twoich danych osobowych).

Od 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (określane jako "RODO"). W związku z tym chcielibyśmy poinformować o przetwarzaniu Twoich danych oraz zasadach, na jakich odbywa się to po dniu 25 maja 2018 roku.

Kto będzie administratorem Twoich danych?

Administratorami Twoich danych będzie Wirtualna Polska Media Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie, oraz pozostałe spółki z grupy Wirtualna Polska, jak również nasi Zaufani Partnerzy, z którymi stale współpracujemy. Szczegółowe informacje dotyczące administratorów znajdują się w polityce prywatności.

O jakich danych mówimy?

Chodzi o dane osobowe, które są zbierane w ramach korzystania przez Ciebie z naszych usług, portali i serwisów internetowych udostępnianych przez Wirtualną Polskę, w tym zapisywanych w plikach cookies, które są instalowane na naszych stronach przez Wirtualną Polskę oraz naszych Zaufanych Partnerów.

Dlaczego chcemy przetwarzać Twoje dane?

Przetwarzamy je dostarczać coraz lepsze materiały redakcyjne, dopasować ich tematykę do Twoich zainteresowań, tworzyć portale i serwisy internetowe, z których będziesz korzystać z przyjemnością, zapewniać większe bezpieczeństwo usług, udoskonalać nasze usługi i maksymalnie dopasować je do Twoich zainteresowań, pokazywać reklamy dopasowane do Twoich potrzeb. Szczegółowe informacje dotyczące celów przetwarzania Twoich danych znajdują się w polityce prywatności.

Komu możemy przekazać dane?

Twoje dane możemy przekazywać podmiotom przetwarzającym je na nasze zlecenie oraz podmiotom uprawnionym do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa – oczywiście tylko, gdy wystąpią z żądaniem w oparciu o stosowną podstawę prawną.

Jakie masz prawa w stosunku do Twoich danych?

Masz prawo żądania dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. Możesz wycofać zgodę na przetwarzanie, zgłosić sprzeciw oraz skorzystać z innych praw wymienionych szczegółowo w polityce prywatności.

Jakie są podstawy prawne przetwarzania Twoich danych?

Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych w celu świadczenia usług jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy). Podstawą prawną przetwarzania danych w celu pomiarów statystycznych i marketingu własnego administratorów jest tzw. uzasadniony interes administratora. Przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych realizowanych przez Wirtualną Polskę na zlecenie Zaufanych Partnerów i bezpośrednio przez Zaufanych Partnerów będzie odbywać się na podstawie Twojej dobrowolnej zgody.