Historia radzieckich aparatów małoobrazkowych cz. 5. - Kiev

Historia radzieckich aparatów małoobrazkowych cz. 5. - Kiev29.07.2012 08:10
© Rafał Miętka
© Rafał Miętka
Rafał Miętka

Historia powstania marki Kiev jest kontrowersyjna. Pewnie dlatego, że nie zaczyna się na terenach byłego ZSRR, ale w… Niemczech. Przypomina historię marki FED, którą opisywałem w pierwszym artykule z tego cyklu, jednak w tym przypadku wszystko odbyło się całkowicie legalnie.

Historia powstania marki Kiev jest kontrowersyjna. Pewnie dlatego, że nie zaczyna się na terenach byłego ZSRR, ale w… Niemczech. Przypomina historię marki FED, którą opisywałem w pierwszym artykule z tego cyklu, jednak w tym przypadku wszystko odbyło się całkowicie legalnie.

Historia

Migawka charakteryzowała się czasem 1/1000 s, który dla aparatu z Wetzlar w tych latach był nieosiągalny (maks. 1/500 s), a ponieważ w Leice trudno wymieniało się film z powodu dostępu do niego tylko od dołu korpusu, nowego Zeissa wyposażono w zdejmowaną całą tylną pokrywkę. Dla wygody i szybkości zmieniania obiektywów zamiast gwintu, jak w Leicach, zamontowano nowatorski bagnet.

Tak w 1932 roku wydano godnego konkurenta - aparat o nazwie Contax. Nie sprzedawał się on jednak tak dobrze. W 1936 roku powstał nowoczesny pod względem stylistycznym następca – model II, który jako pierwszy w historii miał dalmierz sprzężony z wizjerem. W tym samym roku wyprodukowano także model III, który różnił się tylko tym, że jako jeden z pierwszych aparatów miał wbudowany światłomierz selenowy.

Co to ma wspólnego z radziecką marką Kiev?

Do 1947 roku produkcja Contaxów została wywieziona do Kijowa. Co ciekawe, przeniesiono nie tylko maszyny i dokumentację, ale także… kilku inżynierów i techników. Produkcję pierwszych prototypów radzieckich Contaxów ulokowano w dawnej fabryce zbrojeniowej zakładów Arsenal. Do obsługi maszyn, składania aparatów itd. zatrudniono ludzi z okolic Kijowa, którzy na miejscu przeszli tylko proste szkolenie – nie mieli w dziedzinie fotograficznej doświadczenia, za to byli chętni do działania.

Te pierwsze, szkoleniowe aparaty produkowano jeszcze pod nazwą Contax i składano z oryginalnych części Zeissa. Wkrótce po tym nazwa aparatu została zmieniona na Kiev (u nas czytane jako "kijew"), by w 1949 roku produkcja ruszyła w pełni. Było jej jednak daleko do standardów niemieckich. Bagatelizowano sprawę dokładnego wymierzania odległości między obiektywem a płaszczyzną filmu, co powodowało, że aparaty mniej precyzyjnie dobierały ostrość – występowało zjawisko back lub front focus.

 

Pierwsze seryjnie produkowane Kievy: II i III

Naciąg migawki odbywał się pokrętłem u góry aparatu, które jednocześnie przesuwało kliszę. Im dalej się nim kręciło, tym dłuższy czas ekspozycji można było uzyskać (zakres od 1 s aż do 1/1250 s). Spust znajdował się wewnątrz pokrętła, czyli w wygodnym miejscu. Dodatkowo w aparacie były licznik klatek i samowyzwalacz. Tak jak w pierwowzorze – celowanie tym aparatem sprawiało dużą przyjemność, dlatego że Kiev wyposażony był w duży wizjer oraz dobrej jakości dalmierz ze sporą plamką (a raczej prostokątem).

Ostrość można było ustawiać nie tylko za pomocą obiektywu, ale także małym pokrętłem koło okna dalmierza. Taki sposób był bardziej precyzyjny, lecz wolniejszy, i do tego przypadkiem można było zasłonić dalmierz palcem. W trójkach dodatkowy światłomierz był czytelny i dość precyzyjny. Aby ekspozycja była prawidłowa, należało tak kręcić dużym pokrętłem, by zrównać wskaźnik w światłomierzu z rombem. Następnie na tym pokrętle odczytywało się czas adekwatny do ustawionej czułości i przysłony.

Aparat standardowo wyposażano w obiektyw Jupiter-8 o świetle f/2 i ogniskowej 53 mm, będący kopią słynnego Sonnara firmy Carl Zeiss Jena. Łącznie do końca produkcji w 1959 powstało 450 tys. Kievów II i III wraz z odmianami A.

Drobny lifting – Kiev 4 i jego odmiany

Od teraz dopisek "A" oznaczał brak światłomierza. Kiev 4A wniósł tylko dodatkowy pamiętnik czułości filmu w pokrętle zwijania powrotnego. Kiev 4 wprowadzał już większe zmiany. Zmniejszono okienko światłomierza, przemodelowane także jego pokrętło – stało się bardziej płaskie, co sprawiało, że aparat wyglądał na lżejszy. Kolejne zmiany nastąpiły dopiero w 1976 roku wraz z wprowadzeniem modelu 4AM i 4M.

Oba modele miały ograniczony czas migawki do 1/1000 s, zmienioną wajchę samowyzwalacza i pokrętła - teraz zawierały czarne, plastikowe elementy. Z czasem dodano także gorącą stopkę, a standardowym obiektywem stał się Helios 103 o takiej samej ogniskowej 53 mm i nieco większym świetle – f/1,8, niestety ustawianym plastikowym, za to dużym pokrętłem. Co ciekawe, do aparatów Kiev oferowano ciekawe akcesoria, np. przystawkę do fotografii stereoskopowej. Aparaty te produkowano do 1987 roku, dziś można je łatwo zdobyć.

Kiev 4AM z obiektywem Jupiter-8M / © Rafał Miętka
Kiev 4AM z obiektywem Jupiter-8M / © Rafał Miętka
Kiev 4AM - metalowa migawka o przebiegu pionowym / © Rafał Miętka
Kiev 4AM - metalowa migawka o przebiegu pionowym / © Rafał Miętka
Kiev 4M z obiektywem Helios 103 / © Rafał Miętka
Kiev 4M z obiektywem Helios 103 / © Rafał Miętka

Duży lifting – Kiev 5

Światłomierz znajdował się wokół dalmierza, a wizjer zyskał korekcję błędu paralaksy. Konstrukcja była ciężka, ale bardzo solidna. Zastosowano także nowy bagnet, a więc i „nowe” obiektywy: Jupiter 8 NB 2/50, a później Helios-94 1,8/50. Piątkę produkowano do 1974 roku, jednak nie cieszyła się taką popularnością jak poprzednie modele.

Małe jest piękne – Kiev Vega

Seria Vega / © Rafał Miętka
Seria Vega / © Rafał Miętka

Ponieważ marka stawała się coraz lepiej rozpoznawalna na rodzimym rynku, w 1959 roku powstał bardzo ciekawy, malutki aparat o nazwie Vega. Niestety, jak to w ZSRR bywało – był dokładną kopią japońskiej Minolty 16. Skopiowano nie tylko korpus, ale też malutkie, 16 mm (format 10 x 14 mm) wkłady do niego. Z czasem jednak konstrukcja ewoluowała na tyle, że zmienił się zdecydowanie wygląd, a nawet format klatki.

Pierwszy model w porównaniu ze wzorcem miał zdecydowanie gorszy obiektyw (Industar – M 3,5/23) oraz gorsze czasy ekspozycji (dostępne tylko trzy: 1/30, 1/60 i 1/200 s). Jak można się domyślić, nie był to aparat adresowany do zawodowców. Był za to bardzo mały – po złożeniu miał wymiary w przybliżeniu 8 x 4 x 2,5 cm, więc mieścił się niemal wszędzie. Wyposażono go w spory w stosunku do wymiarów wizjer, licznik klatek, wskaźnik, czy migawka jest naciągnięta, oraz gniazdo synchronizacji z lampami błyskowymi.

Naciąg migawki następował automatycznie wraz z wysunięciem aparatu. Po wysunięciu ukazywał się spust. Film wyjmowało się poprzez oddzielenie części wizjera od głównego korpusu, a następnie wystarczyło otworzyć klapkę i ukazywał się malutki wkład. Co ciekawe, bardzo łatwo można było założyć filtry – wystarczyło przełożyć okienko obiektywu na takie z np. filtrem żółtym. Aparat produkowano do 1962 roku.

Kiev Vega / © Rafał Miętka
Kiev Vega / © Rafał Miętka
Kiev Vega - wyjmowanie miniaturowego filmu / © Rafał Miętka
Kiev Vega - wyjmowanie miniaturowego filmu / © Rafał Miętka

Kiev Vega 2

Kiev Vega 2 / © Rafał Miętka
Kiev Vega 2 / © Rafał Miętka

Kiev 30

Warto wspomnieć także o specjalnej edycji John Player Special, w której Kiev 30 ukryty był… w paczce po papierosach.

Kiev 30 / © Rafał Miętka
Kiev 30 / © Rafał Miętka

Kiev 303

Kiev 303 / © Rafał Miętka
Kiev 303 / © Rafał Miętka

Inne modeleWarto także wspomnieć o pozostałych Kievach. Jednych wytwarzano mniej, innych więcej, ale nigdy nie była to produkcja na taką skalę jak w przypadku aparatów opisanych wyżej.Kiev 10,15

W 1973 roku doczekał się następcy o symbolu 15, który różnił się zastosowaniem pomiaru TTL, co wpłynęło także lekko na wygląd aparatu. Jego standardowym obiektywem był Helios 81 2/53. Aparat produkowano do 1980 roku.

Kiev 17, 19, 19M, 20

Aparaty były za to bardzo nowoczesne, przypominały konstrukcje z Zachodu, takie jak Praktica czy Revueflex. Wyposażone były w m.in. samozerujący się licznik klatek, gorącą stopkę oraz przycisk podglądu ostrości. Produkowany od 1977 roku model 17 wyjątkowo nie miał światłomierza, był za to samowyzwalacz oraz czasy ekspozycji od 1 s do 1/1000 s. Model 19 różnił się zmniejszonym zakresem czasów: od 1/2 s do 1/500 s oraz dodanym światłomierzem.

Pomiar pokazywany był w taki sam sposób jak np. w Zenicie 12xp – ekspozycja była prawidłowa, gdy migały obie diody w wizjerze. Model 19M dodatkowo umożliwiał zamocowanie małego gripu, a w 20 wrócił samowyzwalacz i szerszy zakres czasów ekspozycji. Aparaty dostarczano z obiektywem Helios-81M 2/53, a w przypadku modelu 19M - z obiektywem Arsat-H 2/50. Produkcja tej serii aparatów zakończyła się w 1994 roku.

Kiev 19 / Fot. SoulSoup / Flickr CC
Kiev 19 / Fot. SoulSoup / Flickr CC

Z marką Kiev najczęściej kojarzy się seria oparta na Contaxie, jednak jak widać, nie tylko te aparaty dążyły do budowania historii marki – może nie pięknej, za to z pewnością ciekawej. Jednak Kievy to nie tylko aparaty małoobrazkowe, ale także dobre średnioformatowce, które zaprezentuję w artykule na temat radzieckich aparatów o formacie większym niż 24 x 36mm.


Źródło artykułu:WP Fotoblogia
Oceń jakość naszego artykułuTwoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści.
Udostępnij:
Wybrane dla Ciebie
Komentarze (0)