Jak zrobić dobre zdjęcie, czyli jak zmieniać parametry
Każdy fotograf na początku swojej drogi fotograficznej zastanawia się, jak zrobić dobre zdjęcie. Zmaga się przy tym z ustawieniami czasu naświetlania, przysłony oraz czułości (wartości ISO). Zwiększanie i zmniejszanie wartości parametrów wpływa na końcowy obraz. Oto jak sobie z tym radzić w prosty sposób.
Fotografowanie wymaga pójścia na ugodę ze sprzętem. Zależności między czasem naświetlania, wartością przysłony oraz czułością ISO nazywamy trójkątem ekspozycji, ponieważ od tych 3 ustawień zależy to, jak będzie naświetlone nasze zdjęcia i jaki charakter będzie miało.
Poniżej znajdziecie kilka podstawowych porad, jak zrobić dobre zdjęcie i na jakie parametry powinniście zwrócić uwagę, by osiągnąć zamierzony efekt.
Wartość ISO, czyli trochę o czułości
ISO to parametr odpowiadający za czułość matrycy lub błony na światło. Krótko i na temat.
Większa wartość ISO
Zalety:
- możliwość domknięcia przysłony (wyższa wartość) bez wydłużania czasu naświetlania
- możliwość skrócenia czasu naświetlania bez otwierania przysłony (mniejsza wartość)
- rozjaśnienie ekspozycji w gorszych warunkach oświetleniowych bez zmiany przysłony lub czasu naświetlania
Wady:
- im wyższa czułość, tym większe szumy oraz możliwość wystąpienia artefaktów (np. kolorowe piksele w ciemnych partiach)
- wyższa czułość zmniejsza rozpiętość tonalną (większy kontrast, mniej szczegółów w jasnych i ciemnych partiach)
Mniejsza wartość ISO
Zalety:
- większa rozpiętość tonalna (więcej szczegółów w jasnych i ciemnych partiach)
- możliwość używania dłuższego czasu naświetlania bez domykania przysłony (przydatne, gdy chcemy zrobić zdjęcia śladów światła)
- możliwość otwarcia przysłony bez wydłużania czasu naświetlania (przydatne przy zdjęciach portretowych)
Wady:
- konieczność wydłużenia czasu naświetlania przy domkniętej przysłonie (zamrożenie ruchu może być niemożliwe ze względu na zbyt długi czas)
- konieczność otwarcia przysłony (mniejsza wartość), by zachować wybrany czas naświetlania (płytsza głębia ostrości)
Przysłona, czyli "źrenica" obiektywu
Przysłona to mechaniczna część obiektywu, składająca się z listków. Jej działanie można porównać do źrenicy ludzkiego oka. Jeśli potrzebujemy, by zdjęcie było jaśniejsze, otwieramy ją (zmniejszamy wartość), natomiast w przypadku chęci otrzymania ciemniejszego zdjęcia, domykamy (zwiększamy wartość). Duży otwór przysłony to np. f/1.8, mały zaś to np. f/16. Przy dużym otworze głębia ostrości jest mniejsza (tło jest bardziej rozmyte), a przy małym głębia ostrości jest większa (tło mniej rozmyte).
Duży otwór przysłony (mała wartość, np. f/1.8)
Zalety:
- płytka głębia ostrości (atrakcyjna przy zdjęciach portretowych)
- możliwość skrócenia czasu naświetlania przy zachowaniu wartości ISO
- możliwość obniżenia wartości ISO przy zachowaniu czasu naświetlania
Wady:
- duży otwór przysłony wpływa na pogorszenie rozdzielczości obiektywu
PRO TIP: Najlepsza rozdzielczość i ostrość uzyskiwana jest przy pomnożeniu maksymalnej wartości otworu przysłony razy 2, czyli dla obiektywu f/2 będzie to wartość f/4.
Mały otwór przysłony (duża wartość, np. f/16)
Zalety:
- duża głębia ostrości (atrakcyjna przy zdjęciach krajobrazowych lub reportażowych)
- możliwość wydłużenia czasu naświetlania przy zachowaniu wartości ISO (np. dla rozmycia ruchu)
- poprawa rozdzielczości optycznej (lecz do 3-4 wartości przysłony od maksymalnego otworu, ponieważ przy zbyt domkniętej przysłonie ponownie się obniży)
Wady:
- wystąpienie zjawiska dyfrakcji przy zbyt domkniętym otworze przysłony (pogorszenie rozdzielczości)
- konieczność wydłużenia czasu naświetlania przy zachowaniu niskiej wartości ISO
- konieczność zwiększenia wartości ISO przy zachowaniu krótkiego czasu naświetlania
Czas naświetlania, czyli w mgnieniu oka
Czas naświetlania to parametr, który określa jak długo światło wpadające przez obiektyw, będzie padało na materiał światłoczuły (matrycę lub błonę). Krótkie czasy naświetlania (1/8000-1/125 s) pozwalają zamrozić ruch, dłuższe (1/60-30 s) pozwalają go rozmyć.
Krótki czas naświetlania (1/8000-1/125 s)
Zalety:
- możliwość zamrożenia ruchu
- możliwość otwarcia przysłony (większa wartość) dla płytszej głębi ostrości przy zachowaniu wartości ISO
Wady:
- konieczność użycia większej czułości ISO przy zachowaniu domkniętej przysłony
- konieczność domknięcia przysłony przy zachowaniu niskiej wartości ISO
- ograniczenia przy synchronizacji migawki z lampą błyskową (do bardzo krótkich czasów, np. mniej niż 1/125, koniecznej jest posiadanie lampy z funkcją HSS – High Speed Sync)
Długi czas naświetlania (1-125-30 s)
Zalety:
- możliwość obniżenia czułości ISO przy zachowaniu domkniętej przysłony
- możliwość domknięcia przysłony przy zachowaniu niskiej czułości ISO
- możliwość atrakcyjnego rozmycia ruchu
- możliwość wykorzystania kreatywnych technik fotograficznych, jak malowanie światłem
Wady:
- ryzyko poruszenia zdjęcia (warto mieć statyw)
- brak możliwości zamrożenia ruchu
Jak widać po powyższej rozpisce – każdy z 3 parametrów działa na siebie i to zawsze. W przypadku fotografii cyfrowej przewagą jest możliwość zmiany ISO podczas fotografowania. Jeśli chodzi o fotografię tradycyjną (na filmie), tej możliwości nie mamy na jednej rolce – jeśli mamy film o czułości ISO (ASA) 400, to cała rolka powinna być tak naświetlona, by zachować te same parametry wywoływania.
