Olympus OM-D E-M1 + M. Zuiko 45 mm f/1.8

Olympus OM-D E-M1 + M. Zuiko 45 mm f/1.8 (© Jakub Kaźmierczyk)

Co to jest przysłona i jak działa? Poradnik dla początkujących

Przysłona w obiektywie decyduje o tym, ile światła wpadnie do naszego aparatu podczas wykonywania zdjęcia. W tym poradniku tłumaczymy, co to jest przysłona i głębia ostrości i jak je wykorzystywać w fotografii.

Wielu początkujących fotografów boi się zmienić swoją cyfrówkę na lustrzankę. Dlaczego? Panuje pogląd, że opanowanie manualnych ustawień w nowym sprzęcie jest bardzo trudne. Szczegóły problem stanowi korzystanie z przysłony i głębi ostrości. Czy rzeczywiście jest się czego bać?

Co to jest przysłona i jak działa?

Przysłona to część aparatu odpowiedzialna za regulację ilości światła padającego na element światłoczuły. Najprościej mówiąc — jest to otwór na obiektywie, którego wielkość możemy regulować, dzięki czemu mamy kontrolę nad tym, jak doświetlone będzie zdjęcie. O tym, jak dokładnie działa przysłona i jak z niej prawidłowo korzystać dowiecie się więcej w dalszej części poradnika.

Jak korzystać z przysłony?

W się serii poradników spróbujemy Wam przedstawić w prosty i przejrzysty sposób, jak opanować ustawienia przysłony, czasu naświetlania oraz czułości, czyli trójkąta ekspozycji.

Żeby to wszystko ładnie zrozumieć i zapamiętać przydałby się dobry przykład. Jest ich wiele, ale znalazłem w sieci jeden, który wyjątkowo dobrze to obrazuje. Wyobraźcie sobie, że aparat jest jak okno z okiennicami, które otwierają się i zamykają. Przysłona to wielkość okna. Wiadomo, że im większe okno, tym więcej światła wpada do pokoju.

Podobnie  jest z wielkością (a nie z wartością) przysłony. Prędkość migawki to czas, w jakim okiennice się otwierają i zamykają. A jak przedstawić czułość matrycy?  Wyobraźcie sobie, że to Wy jesteście tą matrycą. Stoicie w środku pokoju i nałożyliście okulary przeciwsłoneczne. Obrazuje to małą czułość ISO waszego aparatu.

Każdy, kto chce wyłączyć w swoim aparacie tryb Auto i spróbować sił przy manualnych ustawieniach, powinien wiedzieć, czym jest wartość przysłony. Warto też rozumieć, jaki ma ona wpływ na głębię ostrości, czyli rozmycie (lub wyostrzenie) tła. Tym tematem zajmiemy się dzisiaj.

Przysłona — o co chodzi w praktyce?

Przysłona w obiektywie decyduje o tym, ile światła wpadnie do naszego aparatu podczas wykonywania zdjęcia. A konkretnie na naszą matrycę lub film. Zobaczcie sami:

Zobacz również: Wszystko, co musisz wiedzieć zaczynając pracę z Adobe Lightroom

Na tym zdjęciu przysłona jest maksymalnie otwarta (F/1.4). Dzięki temu matryca w aparacie otrzymuje więcej światła niż …

… kiedy maksymalnie przymkniemy przysłonę w obiektywie (w tym wypadku F/16).

Musicie wiedzieć, że im większa wartość przysłony (np. f/16, zdjęcie nr 2) tym mniejszy otwór przysłony. I odwrotnie ? im mniejsza wartość, tym większy otwór (np. f/1.4. zdjęcie nr 1). Początkującym fotografom często trudno jest zapamiętać tę zasadę, ale z czasem można się z tym oswoić.

Wartość przysłony określa się jako f/1.4 , f/1.8, f/2.8, f/5.6 czy f/22 i tak dalej. Jeśli chcemy uzyskać małą głębię ostrości, to musimy wybrać małą wartość przysłony, np. f/1.8 i odwrotnie.

Przysłona F/1.4

Przysłona F/16

Wybierz co pokazać, czyli korzystanie z głębi ostrości

Ustawiając głębię ostrości, wybieramy tak naprawdę, który punkt na zdjęciu będzie najważniejszy.

Przy małej głębi ostrości (mała wartość przysłony np. f/2.8) jeden, główny punkt na fotografii, będzie ostry, a reszta zostanie rozmyta. Dzięki temu odbiorca dostaje czytelny sygnał, co lub kto jest najważniejszy na zdjęciu. Tego typu forma wyrazu idealnie sprawdza się przy wykonywaniu portretów czy makro fotografii.

Dużą głębię ostrości (duże wartości przysłony np. f/22) stosuje się często w fotografii architektury lub krajobrazów. Chcemy wtedy czytelnie i ostro pokazać wszystko, co mieści się w kadrze.

3 zasady, czyli co decyduje o głębi ostrości

Wartość przysłony

Im większa wartość przysłony, tym większa głębia ostrości, czyli więcej elementów na zdjęciu będzie ostrych. Ustawienie małej wartości przysłony skutkuje tym, że jeden obiekt jest wyraźny, a wszystko, co przed nim i za nim jest rozmyte.

Rozmycie będzie stosunkowo rosło, im dalej od przedziału głębi ostrości znajduje się fotografowany obiekt. Jak widać na grafice, przedział głębi ostrości został podzielony na dwa odcinki. 1/3 tego odcinka jest przed punktem najlepszej ostrości, a 2/3 za tym punktem.

Długość ogniskowej obiektywu

Zasada jest prosta: im dłuższa ogniskowa, tym mniejsza głębia ostrości. Znaczy to tyle, że głębia ostrości jest bardzo mała w zoomach (np. o ogniskowej np. 200 mm), a bardzo duża w obiektywach szerokokątnych (np. 14 mm). Najlepiej sprawdzić to samemu.

Odległość od obiektu

Im bliżej obiektu, tym mniejsza głębia ostrości. Ilustruje to innym przykład: wykonując komuś zdjęcie twarzy z bliska przy małej wartości przysłony (np. f/2.8), nie możemy uchwycić ostrości na całej twarzy, zachowując przy tym duże rozmycie tła. Jeśli ustawimy ostrość na oczy to czubek nosa, może być już niewyraźny.

Jak sobie z tym poradzić?  Można oddalić trochę obiektyw i potem próbować kadrować zdjęcie w Photoshopie. Jeśli fotografia została wykonana w dużej rozdzielczości i dobrej jakości, to nasz problem może zostać rozwiązany. Próbujcie sami i zobaczcie, jaki otrzymacie rezultat.

A na koniec dodatkowe poradniki:

Głębia ostrości — jak ją rozgryźć? [poradnik]

Głębia ostrości — niby proste pojęcie, ale stwarzające wielu osobom nie lada problem. W dzisiejszym poradniku przyjrzymy się temu zagadnieniu i…

Co to jest trójkąt ekspozycji w fotografii i jak go rozumieć? [Poradnik]

Trójkąt ekspozycji to pojęcie opisujące zależność między czasem ekspozycji, przysłoną i czułością ISO. Co to oznacza w praktyce? Na prostych…

Poradnik dla początkujących: ustawianie czułości ISO

To już trzeci z poradników dotyczących ekspozycji w fotografii. Wartość przesłony i czas naświetlania ustawia się właśnie w stosunku do czułości…

Czas naświetlania zdjęć — wszystko co trzeba wiedzieć [poradnik]

Dlaczego czasem trzeba zwiększyć działkę, jak zamrozić pędzący samochód i co do tego ma długość obiektywu? Wbrew pozorom to zupełnie podstawowe…

Co to jest balans bieli? Podpowiadamy, co musisz wiedzieć [Poradnik]

Mogę się założyć, że każdy z Was miał problem z uzyskaniem odpowiedniej kolorystyki na zdjęciach. Fotografie wykonywane w domu były żółte, a w…

Histogram — wszystko, co powinieneś wiedzieć o tym tajemniczym wykresie [poradnik]

Zastanawiałeś się kiedyś, do czego służy wykres, który możesz zobaczyć przy przeglądaniu zdjęć w aparacie, w programach do obróbki zdjęć czy…

Tryby pomiaru światła — jak to działa? [poradnik]

Producenci aparatów dają nam do dyspozycji przynajmniej trzy tryby pomiaru światła, do tego możemy wpływać na ekspozycję zdjęcia stosując korektę…

Źródło: Clearly AmbiguousPaulo Brand?o

Zobacz więcej artykułów z serii: Podstawy fotografii

Podziel się:

Przeczytaj także:

Także w kategorii Poradniki:

Narzędzia korekcji skóry w Adobe Photoshop [wideoporadnik] 10 podstawowych rad, jak zacząć fotografować i zarabiać na fotografii stockowej Każdy widzi własny świat. Kolory - czy warto się na nich skupiać? Zdjęcia jedzenia okiem ekspertek. Liczy się naturalność Podstawy fotografii - czułość ISO. Jak działa i dlaczego zdjęcia bywają zaszumione? [wideoporadnik] Nadaj nową jakość wakacyjnym krajobrazom w Apple Aperture [wideoporadnik] 5 sytuacji w których autofokus się nie sprawdza Kursy Photography Life dostępne za darmo. Oszczędzisz 750 dolarów! Dla początkujących: zamiana zdjęć na czarno-białe Poradnik: fotografowanie architektury Co dał mi projekt 365? Światło błyskowe w fotografii mody. Jaki sprzęt wybrać? [poradnik]

Popularne w tym tygodniu:

Osoby wysoko wrażliwe: Czemu jest ich tak dużo wśród fotografów? Nigdy nie rób tych rzeczy ze swoim sprzętem, bo go stracisz Jak układać słowa kluczowe, by zarobić na zdjęciach? 5 rzeczy, które NAPRAWDĘ mogą uczynić cię lepszym fotografem Mistrz Świata Baristów opracował nowy caffenol bez kawy rozpuszczalnej Jak działa migawka? Proste wyjaśnienie dla początkujących fotografów Jak robić naturalne zdjęcia noworodkom? Na czym polega fotografia podczerwona? Jak zacząć? 8 powszechnych błędów, których należy unikać przy portrecie. Rady Karla Taylora Jak powinny wyglądać zdjęcia lifestyle'owe? 10 najpiękniejszych miejsc do fotografowania w Pieninach Stylizowane sesje ślubne. Jak się za to zabrać?